Spektrum Płodowych Zaburzeń Alkoholowych (FASD)

broszura fas pop 1Spektrum Płodowych Zaburzeń Alkoholowych (FASD) jest nieuleczalnym, niegenetycznym zespołem chorobowym mogącym wystąpić u dzieci, których matki piły alkohol w czasie ciąży.
Najcięższą formę uszkodzeń wywołanych prenatalną ekspozycją na alkohol stanowi Zespół FAS.
FAS to skrót od nazwy (ang. Fetal Alcohol Syndrome), określającej zespół wad wrodzonych dziecka, obejmujących zaburzenia psychiczne i fizyczne, spowodowane spożyciem alkoholu przez matkę w trakcie ciąży. Nie znamy jeszcze wszystkich skutków, które spożywanie alkoholu wywołuje na zdrowiu mającego narodzić się dziecka. Naukowcy wskazują jednak, że alkohol może szkodzić, nawet gdy spożywany jest w najmniejszych ilościach. Z tego powodu zaleca się całkowitą rezygnację ze spożywania alkoholu w czasie ciąży, niezależnie od trymestru.
Czy wiesz, że płód:
– Rozwija się najdynamiczniej w całym dalszym życiu człowieka?
– W okresie 9 miesięcy ciąży powiększy się 11 mln razy?
– Jest najbardziej bezbronny w całym swym ludzkim bycie, nie ma możliwości wołać o pomoc?
– Jest całkowicie zależny od matki, jej poczynań i od jej otoczenia?
To takie oczywiste, a jednak często o tym zapominamy.
Alkohol jest teratogenem (od teratos – potwór), który ma wpływ na rozwijający się płód. Z łatwością przenika przez łożysko. To, czy dziecko będzie miało cechy charakterystyczne dla zespołu FAS, zależy od głębokości uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego, a to, od wielu zmiennych, np.: od ilości spożywanego alkoholu przez matkę i ojca przed ciążą i w jej trakcie, od czasu, w którym rodzice, a zwłaszcza matka nadużywała alkohol przed ciążą, oraz od momentu w rozwoju płodowym i od spożytej wówczas ilości alkoholu. Mózg rozwija się przez cały okres ciąży i narażenie go na działanie alkoholu w jakimkolwiek momencie ciąży, nawet w najmniejszych ilościach, może wpłynąć na jego prawidłowy rozwój.
Picie w ciąży przypomina grę w „rosyjską ruletkę” i nie zachęcajmy nikogo do gry w tę niebezpieczną grę.
Mózg dzieci narażonych na działanie alkoholu w życiu płodowym ma trudności z:
• gromadzeniem informacji;
• wiązaniem nowych informacji z uprzednimi doświadczeniami;
• pamięcią – zwłaszcza krótką – tą, która pozwala funkcjonować w codziennym życiu (dzieci zapominają o podstawowych życiowych sprawach i obowiązkach, mają trudności z zapamiętaniem daty urodzenia lub miejsca zamieszkania);
• wykorzystaniem informacji.
U dzieci z FAS obserwujemy:
ZABURZENIA FUNKCJI POZNAWCZYCH
-problemy z zapamiętywaniem,
– braki i zaburzenia myślenia przyczynowo-skutkowego,
– brak zdolności uogólniania,
– deficyt uwagi,
– objawy nadpobudliwości,
– trudności w planowaniu, przewidywaniu i wykonywaniu różnych czynności.
Trudności w nauce są wynikiem wymienionych zaburzeń
ZABURZENIA ROZWOJU FIZYCZNEGO
Typowe reakcje fizjologiczne u osób z tym schorzeniem mogą być zaburzone, możemy obserwować:
– próg odczuwania bólu może być podwyższony lub obniżony do tego stopnia, że dziecko może być nieświadome tego, iż zostało poważnie zranione, lub może reagować nadmiernie na zwykły dotyk;
– może nie odczuwać głodu lub sytości,
– zaburzenia czucia głębokiego mogą prowadzić do nieodczuwania bólu związanego z procesem chorobowym (np. zapaleniem wyrostka robaczkowego),
– zaburzenia koordynacji wzrokowo-ruchowej
Bywa, że niektóre dzieci z FAS/FASD przewyższają inne w rozwoju motorycznym, np. w umiejętności pływania, jeździe na nartach. Niektóre z kolei charakteryzują się zaburzeniami małej, jak i dużej motoryki, co upośledza wiele obszarów funkcjonowania dziecka.
W bardziej łagodnych przypadkach uszkodzenia motoryki mogą utrudniać naukę podstawowych czynności życiowych, jak wiązanie sznurowadeł czy zapinanie guzików.
W głębszym upośledzeniu fizycznym może być zaburzona zdolność żucia i przełykania pokarmów.
Uczniów z FAS charakteryzują także:
– zaburzenia widzenia ograniczenie pola widzenia;
– zaburzenia koordynacji wzrokowo-ruchowej;
– zaburzenia słyszenia i uwagi słuchowej;
– niski wzrost, małogłowie, osłabiony rozwój układu kostno-stawowego (częste skrzywienia kręgosłupa, skłonność do zwichnięć, płaskostopie);
– mała wydolność wysiłkowa;
– zaburzenia układu krążenia;
– częściej występują zaburzenia napadowe np. drgawki;
– zaburzenia orientacji przestrzennej;
– słaba kontrola równowagi, niezborności ruchowe;
– przetrwałe odruchy fizjologiczne i zaburzenia wzorców ruchowych np. wzorca skrzyżowanego
– zaburzenia lateralizacji;
– nieodczuwanie ekstremalnych temperatur.
TRUDNOŚCI EMOCJONALNE
 – wypadanie w furię, co utrudnia dopasowanie się do środowiska;
– działanie pod wpływem impulsu;
– postrzegani są jako naiwni i niedojrzali skutkiem czego jest uleganie namowom innych przez co, można nimi manipulować;
– skłonność do kradzieży ze względu na potrzebę posiadania i niezrozumienie zasad;
– skłonność do kłamstwa, które służy unikaniu odpowiedzialności, zapobiega lękowi;
– brak zdolności przewidywania i rozumienia konsekwencji swojego zachowania
- problemy z utrzymaniem lub nawiązaniem nowych znajomości;
– sposób zachowania określany jako przyjacielski, uczuciowy;
– nadmierna ufność nawet w stosunku do obcych;
– upór;
– skłonność do rutynowego i schematycznego działania;
– mechaniczne naśladowanie zachowania innych;
– dosłowne, bezrefleksyjne i nieadekwatne cytowanie wypowiedzi innych osób.
CHARAKTERYSTYCZNE CECHY DYSMORFICZNE DZIECKA Z FAS
(cechy dysmorficzne czyli zmiany rysów powodujące pewien charakterystyczny wygląd twarzy):
niewielki obwód głowy, spłaszczona środkowa część twarzy, krótki, zadarty nos, wąska górna warga, wygładzona rynienka nosowa, mała żuchwa, niesymetrycznie osadzone uszy, zniekształcenie małżowin usznych, zmarszczka nakątna (w kąciku oka), niewielkie, szeroko rozstawione oczy.
Ten charakterystyczny wygląd twarzy niemal zawsze łączy się z objawami zaburzeń umysłowych.
Te powyższe anomalie budowy twarzy są najbardziej widoczne w okresie wczesnego dzieciństwa. Z upływem lat mogą być one coraz mniej widoczne, co nie oznacza, że dziecko „wyrosło” z FAS.
Pomimo faktu, że zespół FAS jest nieuleczalny, istnieje możliwość złagodzenia jego symptomów. W tym celu należy zapewnić troskliwą opiekę dziecku w pierwszych latach jego życia. Tworząc tego typu „czynniki ochronne”, rozwój dziecka dotkniętego zespołem FAS może przebiegać stosunkowo prawidłowo. Do najważniejszych czynników łagodzących objawy zespołu FAS zalicza się:
– postawienie diagnozy na wczesnym etapie rozwoju,
– szybkie rozpoczęcia leczenia,
– troska ze strony rodziców i najbliższego otoczenia.
Alkoholowego Zespołu Płodowego można bardzo łatwo uniknąć: nie pijąc alkoholu w czasie ciąży. Konsekwencjami innej decyzji są zaburzenia jakie dziecko będzie miało przez całe swoje życie niemal we wszystkich sferach jego funkcjonowania. To jedna z niewielu chorób wrodzonych dziecka, na którą matka ma całkowity wpływ.
Po szczegółowe informacje zapraszamy na wykłady, warsztaty i konsultacje prowadzone w Fundacji Strefa Pociech, ul. Lipowa 5, w Sokołowie Podlaskim.
* Utworzono w ramach projektu „Daję życie nie piję”. Zadanie dofinansowane ze środków budżetu Województwa Mazowieckiego.

 

 

Zobacz także